Umqhele Shylet (headband)

“Thug mé liom an réad mar gheall ar chuimhní amachichi. Is ainm é Amachichi a thugtar ar imeacht chun monatóireacht a dhéanamh ar mhaighdeanas na mban óg i mo threibh. Le blianta beaga anuas bhí maighdeanas ina rud riachtanach i mo chultúr. Bhí an amachichi á chleachtadh go coitianta ag halla pobail i mo cheantar. Bhí an t-imeacht ar siúl ag na sean-bhean/grannies inár bpobal gach Satharn na seachtaine. Ba ghnách leis na grannies dul timpeall áiteanna éagsúla i mo bhaile féin chun na cailíní óga agus na mban óga go léir a sheiceáil. Bhí mé mar chuid de na cailíní óga. Thosaigh mé ag freastal ar amachichi nuair a bhí mé ceithre bliana déag. Ba iad na haoisghrúpaí a bhí páirteach in amachichi ná ocht mbliana go haon bhliain is fiche. Bhí sé éigeantach páirt a ghlacadh san imeacht. Ba chruthúnas é diúltú tinrimh nach raibh duine éigin ina maighdean a thuilleadh. Bhí an claonadh ann go n-íocfadh cailíní eile na seanmháthair chun a rá lena dtuismitheoirí gur virgins iad, ach ar an bpríomhlá náisiúnta searmanais, ní raibh sé in ann caimiléireacht a dhéanamh. Is banna ceann tábhachtach é atá comhdhéanta d'eireaball an eallaigh, is féidir é a bheith de chineál ar bith, ní gá go mbeadh aois nó inscne áirithe aige, is féidir gur bó, bó nó lao a bheadh ann. Cheannaigh mé dom féin é le mo choigiltis/airgead póca féin nuair a bhí mé sa tSiombáib. Tá luach suntasach cultúrtha ag an réad. Thug mé an t-earra go hÉirinn mar bhí sé ar intinn agam é a chaitheamh ar Lá na hAfraice. Bhí an umqhele buaite ar laethanta amachichi agus lá Oidhreachta; ní raibh cead againn é a chaitheamh lá ar bith eile. Is maith liom freastal ar lá na hAfraice, agus ar lá cultúrtha anseo in Éirinn mar is féidir liom mo chulaith chultúrtha iomlán a thaispeáint, umqhele san áireamh. Táim bródúil gur éirigh liom sna himeachtaí ar fad amachichi; inniu, treoraíonn sé mé le bheith i mo leanbh níos fearr sa phobal anseo in Éirinn. Tá luach cultúrtha ag mo umqhele. Tá meas agus grá agam ar mo chultúr go han-mhaith. Chuir an ócáid bród orm agus las mé os comhair mo chairde agus daoine scothaosta i mo phobal. Cuireann na hearraí roinnt rudaí i gcuimhne dom, tugann sé na cuimhní cinn ar ais dom, mar shampla, an stíl mhaireachtála a bhíodh á chaitheamh agam, na caighdeáin mhaireachtála, mo chairde áille agus an spraoi ar fad a bhíodh agam nuair a bhí mé óg, go príomha mo dhéagóir. Bhí an ócáid níos cultúrtha; Is breá liom an spraoi a bhí againn mar ba ghnách linn ár n-amhrán cultúrtha a chanadh agus a bheith ag damhsa ar an lá sin. Ba ghnách linn searmanas ceiliúrtha náisiúnta mór amachichi a bheith againn uair sa bhliain, áit a dtiocfadh na mná óga ar fad ó gach cearn de na cathracha le chéile. Cuireadh fáilte roimh thuismitheoirí ar spéis leo freastal ar an bpríomhimeacht. Bheadh meas ag daoine ort nuair a thagann tú amach mar mhaighdean ar ais ansin, tar éis amachichi, ach déanfaidh daoine greann na laethanta seo as tú; tá rudaí athraithe, tá an cultúr ag dul in olcas mar gheall ar athruithe sa domhan nua-aimseartha. Faoi láthair, ní dhéantar mórán cleachtadh ar amachichi mar gheall ar ghné chearta an duine. Crochaim mo cheannbhanda ar bharr mo chinn chinn ionas gur féidir liom é a fheiceáil gach lá agus é a chur air aon uair is dóigh liom é sin a dhéanamh. Is mian liom é a thabhairt do mo dheirfiúr óg, a rugadh in Éirinn agus atá cúpla mí d’aois faoi láthair. Inseoidh mé di faoin stair agus na scéalta taobh thiar den umqhele. Ba mhaith liom go n-inseoidh sí dá cuid leanaí lá amháin agus go leanfaidh sí ag scaipeadh m’eolas cultúrtha.”