1916-1923 Rising and Civil War

An Ceannfort Laurence (Larry) Bailiúchán Lardner

Bailiúchán a bhain leis an gCeannfort Larry Lardner (c. 1884–1936), Baile Átha an Rí, Co. na Gaillimhe, ball d’Óglaigh na hÉireann agus níos déanaí d’Arm Poblachtach na hÉireann (IRA), lena n-áirítear a bhonn Éirí Amach na Cásca 1916, bonn Chogadh na Saoirse agus Swagger Stick, cuid d’fheisteas na nOifigeach ag an am. Bhí Lardner ar dhuine de na chéad daoine a d’eagraigh ghluaiseacht na nÓglach i nGaillimh, a raibh a cheanncheathrú i mBaile Átha an Rí i 1916 agus bhí dlúthcheangail aige le Liam Mellows, a bhí i gceannas ar an Éirí Amach in oirthear na Gaillimhe.

D’fhóin Lardner mar Oifigeach Briogáide i gCeannas Briogáid na Gaillimhe i mBaile Átha an Rí roimh agus le linn Éirí Amach na Cásca 1916. Tar éis an Éirí Amach agus tar éis dó gabháil a sheachaint, d’fhóin sé i mBéal Feirste go dtí gur fhill sé ar a phost le Briogáid na Gaillimhe i Meitheamh 1917. Idir Márta 1918 agus Márta 1919, cuireadh i bpríosún é i nGaillimh, i mBéal Feirste agus i Lincoln (Sasana). Ba i bPríosún Lincoln a chuir sé aithne ar Eamon de Valera, comhphríosúnach ag an am. I Márta 1920 gabhadh agus cuireadh i bpríosún arís Lardner i Wormwood Scrubs, Londain Shasana agus chuaigh sé ar stailc ocrais ina dhiaidh sin – scaoileadh saor é i Meitheamh 1920.

Ar feadh cuid mhór den chuid eile de Chogadh na Saoirse, bhí Lardner ar teitheadh. Ní raibh Lardner páirteach sa Chogadh Cathartha.

I marbh-chuimhne sa Connacht Tribune , Aibreán 1936, cuirtear síos ar Lardner mar ‘Patriot, Soldier and Sportsman’ a d’oibrigh mar thrádálaí agus mar cheantálaí ceadúnaithe. Bhí baint mhór ag Lardner le 'ciorcail spóirt agus gnó na Gaillimhe', agus bhí baint aige le gluaiseacht Chonradh na Gaeilge agus le Bord Chontae na Gaillimhe CLG, i measc eagraíochtaí iomadúla eile. Mhair a bhean Bridget Lardner (Ceanadach née) agus a iníon.

 

Eolas ón gCartlann Mhíleata ( www.militaryarchives.ie ) agus ó nuachtáin chomhaimseartha éagsúla.

 

Museum Reg:
GCM2024.004
Location:
Storage

- NEWSLETTER

Faigh an nuacht is déanaí ó Mhúsaem Cathrach na Gaillimhe go díreach chuig do bhosca isteach!

Scrollaigh go dtí an Barr

Easter Hours

 Galway City Museum will open Sundays, 12pm – 5pm commencing Easter Dé Domhnaigh 5 Aibreán 2026.