Tionsclaíocht

Píopaí Cré

Sular tugadh an toitín go hÉirinn sa 20ú haois bhí sé coitianta ag fir agus mná píopaí cré a chaitheamh. Ritheadh na píopaí fadfhulangacha thart ag dúiseacht agus dá bhrí sin tugadh píopaí 'Lord ha' mercy' orthu. Bhí an aicme oibre i bhfabhar an phíopa ghearr-ghasaigh mar go raibh sé gearr agus éadrom. Tugadh 'dúidíns' orthu seo in Éirinn, 'cuttys' in Albain agus 'nose warmers' in áiteanna i Sasana.

Ba mhinic a d'úsáidtí an píopa cré chun dílseacht pholaitiúil nó shóisialta a chur in iúl – á mhaisiú le suaitheantais náisiúnta na hÉireann: an chláirseach agus an tseamróg. Tá na focail 'Rialtas Dúchais d'Éirinn' le feiceáil go feiceálach freisin a léiríonn idéil pholaitiúla áirithe na linne sin. Ba pholasaí é Rialtas Dúchais a cheap Isaac Butt sna 1870idí agus é mar aidhm aige parlaimint a bhunú i mBaile Átha Cliath, ar leithligh ó Londain, chun reachtaíocht a rith do ghnóthaí na hÉireann. Ar an 18 Meán Fómhair 1914, ritheadh an tAcht um Rialtas na hÉireann, a rinne foráil don Rialtas Dúchais, sa Pharlaimint faoi dheireadh ach cuireadh ar fionraí é ar feadh ré an Chogaidh Mhóir. Chreid John Redmond, ceannaire Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann, go gcuirfeadh tacaíocht ó Éirinn dlús le deireadh an chogaidh agus le tabhairt isteach an Rialtais Dúchais. Leis sin, gheall sé tacaíocht Óglaigh na hÉireann don iarracht chogaidh. Idir 1914 agus 1918, liostáil 150,000 nó mar sin d'fhir na hÉireann in Arm na Breataine. Níor éirigh le hÉirinn Rialtas Dúchais a bhaint amach riamh – cuireadh an Conradh Angla-Éireannach in ionad na reachtaíochta i 1922 tar éis Chogadh na Saoirse agus bunú Shaorstát Éireann.

Museum Reg:
Comerford House Collection
Location:
Storage

- NEWSLETTER

Faigh an nuacht is déanaí ó Mhúsaem Cathrach na Gaillimhe go díreach chuig do bhosca isteach!

Scrollaigh go dtí an Barr

Easter Hours

 Galway City Museum will open Sundays, 12pm – 5pm commencing Easter Dé Domhnaigh 5 Aibreán 2026.